Zgoda na przetwarzanie
14/05/2016
W pewnym momencie pracy nad książką pojawia się zjawisko, które potrafi zniszczyć najlepszy materiał: nadmierna ingerencja autora we własny tekst.

Nie chodzi o redakcję — ta jest potrzebna. Chodzi o sytuację, w której autor zaczyna traktować każde zdanie jak zagrożenie, a nie jak element opowieści. Wtedy tekst przestaje być żywy. Zaczyna być polem minowym.
Najłatwiej to zauważyć po tempie pracy. Pierwsza wersja powstaje szybko, z energią, z wyczuciem. Autor pisze tak, jak mówi — naturalnie, pewnie, z charakterem. A potem przychodzi moment, w którym otwiera plik po raz drugi. I nagle wszystko się zmienia. Znika swoboda. Pojawia się ostrożność. Zdania zaczynają być skracane, wydłużane, wygładzane, aż w końcu tracą to, co było w nich najcenniejsze: autentyczność.
Najbardziej uderzające jest to, że autorzy często mylą redakcję z próbą osiągnięcia perfekcji. Perfekcja nie jest celem literatury. Perfekcja jest celem instrukcji obsługi. Książka nie ma być idealna. Ma być prawdziwa. A prawdziwość nie znosi nadmiernego polerowania — bo każde polerowanie usuwa odrobinę charakteru.
Najciekawsze jest to, że kiedy autor pozwala sobie zostawić w tekście drobne nierówności, tekst natychmiast nabiera siły. To właśnie te nierówności tworzą rytm. To one sprawiają, że czytelnik czuje człowieka, a nie maszynę do składania zdań. Redakcja ma porządkować. Autocenzura — zabijać. A różnica między nimi decyduje o tym, czy książka będzie miała puls.
Jola Babij /Media Production JB