Londyn chciał coś pokazać

24/05/2016

To będzie o Wandzie, której nie miałam prawa znaleźć...

mediajb102

Czasem człowiek idzie przed siebie bez planu, a miasto samo decyduje, gdzie ma skręcić. Tak było ze mną. Zwykły dzień, zwykła droga, zwykła ciekawość — ta babska, nieuleczalna, która potrafi wywęszyć historię tam, gdzie inni widzą tylko płot. Trafiłam w okolice West Brompton, niby przypadkiem, niby w biegu. A jednak coś mnie tam ciągnęło. Jakby Londyn chciał mi coś pokazać.

mediajb107

Najpierw zobaczyłam ogrodzenie. Długie, metalowe, ciągnące się jak zapowiedź czegoś, co nie powinno być ukryte. Za nim — zarośnięte groby. Pochylone, poprzewracane, jedne oparte o drugie, jakby zmęczone własną historią. Na wielu siedziały kruki i wrony, czarne jak atrament, nieruchome jak strażnicy. Scena jak z horroru, ale taka, od której nie można oderwać wzroku. Nie mogłam tam nie wejść.

Za zakrętem czekała brama. Monumentalna, chłodna, piękna. Brompton Cemetery — jeden z siedmiu wielkich londyńskich cmentarzy, założony w 1839 roku. Miejsce, które wygląda jak plan filmowy, tylko że prawdziwy. Gdybym miała więcej czasu, przeszłabym wzdłuż i wszerz, ale zegarek był bezlitosny. Zrobiłam kilka zdjęć, ot tak, na szybko, bez większego zastanowienia. I wyszłam.

mediajb103

Dopiero w domu, przeglądając fotografie, zobaczyłam coś, co nie powinno się tam znaleźć. Krzyż z polskim nazwiskiem. Wanda Młodzińska. Ujęcie przypadkowe, krzywe, zrobione mimochodem. Zdjęcie, które miało trafić do kosza. A jednak zatrzymało mnie na dłużej. Bo jak to możliwe, że wśród ponad dwustu tysięcy grobów sfotografowałam akurat ten?

Zaczęłam szukać. Bez daty urodzenia, bez daty śmierci, bez niczego. Tylko imię i nazwisko. Ale archiwa mają to do siebie, że lubią współpracować z ludźmi, którzy drążą. W „The London Gazette” z 12 grudnia 1950 roku znalazłam nekrolog. Wanda Mlodzinska. Zmarła 3 listopada 1950 roku. Mieszkała przy 120 Beaufort Street. Prowadziła warzywniak.

mediajb106

Warzywniak. Zwykła praca, zwykłe życie. A jednak coś w tej informacji uderzyło mnie mocniej, niż się spodziewałam. Bo nagle ten zapomniany grób przestał być anonimowy. Pojawiła się kobieta z krwi i kości. Wanda, która miała swoje dni, swoje troski, swoje marzenia. Wanda, która pewnie nie przypuszczała, że siedemdziesiąt lat później jakaś Polka przypadkiem odnajdzie jej nazwisko na starym krzyżu i zacznie o niej myśleć przez cały dzień.

Nie mam zdjęć kaplicy, bramy, ani tych najbardziej imponujących grobowców. Czas mnie naglił. Ale może jeszcze tam wrócę. Brompton Cemetery to miejsce, które nie wypuszcza z pamięci. To cmentarz, który nie jest martwy — on żyje historiami, które tylko czekają, aż ktoś je zauważy.

mediajb108

A Wanda? Wanda została ze mną. Może właśnie po to mnie tam poniosło — żeby ją odnaleźć. Żeby ocalić od zapomnienia choć jedno polskie nazwisko wśród tysięcy. Może była ciekawą świata kobietą. Może miała w sobie coś z wagabundy, coś z marzycielki, coś z wojowniczki. A może była po prostu zwykłą-niezwykłą panią z warzywniaka, która każdego dnia otwierała swój sklep na Beaufort Street. A dziś — choćby na chwilę — świat mógł się zaciekawić właśnie nią. Wem jedno: nie ma przypadkowych spotkań. Są tylko te, które czekają, aż ktoś je zauważy.

mediajb109

Jola Babij /Media Production JB